به مجموعهای از فرایندهای اصلاحی که در راستای جمع آوری، کاهش و حذف مواد معلق و آلایندههای موجود در آب شکل میگیرد، بازچرخش پساب اطلاق میشود.
بازچرخش پساب چیست؟
یکی از راهکارهای مقابله با خشکسالی و تامین آبهای مورد نیاز بخشهای کشاورزی و صنعتی، تصفیه و بازچرخش پساب یا استفاده مجدد از پساب است. در واقع مصرف بیش از حد آب در بخش شهری، صنعتی و کشاورزی یک عامل تهدید کننده برای سفرههای اب زیرزمینی محسوب میشود.
استفاده بی رویه از آب شیرین و آلودگی آبهای شیرین به میکروارگانیسمها و آلاینده های شیمیایی میتواند سلامت محیط زیست را دستخوش تغییر کند.
پساب تصفیه شده فاضلاب جزء آب شیرین اما آلوده محسوب میشود که بسته به درجه تصفیه و استاندارد ملی و بین المللی و با توجه به بحران کمی و کیفی آب میتوان از آن در جهت مصارف مختلف صنعتی و فضای سبز و کشاورزی استفاده نمود. البته این نوع استفاده مجدد بستگی به کمیت و کیفیت فاضلاب خام، درجه تصفیه مورد نیاز، هزینه تصفیه و نوع مقررات و استاندارد زیست محیطی دارد.
به عبارتی دیگر در فرایند بازچرخش پساب به حذف آلایندههای موجود در آبهای خاکستری پرداخته میشود. به مجموعهای از فرآیندهای اصلاحی که به منظور جمع آوری، کاهش و حذف مواد معلق و آلاینده در آب شکل میگیرد، بازچرخش پساب اطلاق میشود.
فرایند بازچرخش پساب تحت عناوین مختلفی نظیر بازیافت آب از فاضلاب، آبهای اصلاحی و بازگردانی آب شناخته میشود. شایان ذکر است که آبهای بازیافتی برای بهره گیری به عنوان آب شرب ممنوعیت دارند.
کاربرد بازچرخش پساب
عمل بازچرخش پساب با هدف پیشگیری و مقابله با کمبود آب انجام میگردد. در طی فرایند بازگردانی آب، فلزات مضر، باکتری و آلایندههای موجود در پسابهای صنعتی و بهداشتی حذف میشود. سپس آب خروجی در مصارف مختلف (غیر از آب شرب) مورد استفاده قرار میگیرد.
در فعالیتهای صنعتی نظیر برج های خنک کننده، دیگ های بخار، فرایند تولید محصولات، اطفاء حریق در صنایع می توان از فاضلاب تصفیه شده استفاده کرد. آب برج خنک کننده، کمترین محدودیت استفاده مجدد را داشته و آب دیگهای بخار بالاترین کیفیت پساب را نیاز دارد.
از سری کاربردهای بازچرخش پساب میتوان به موارد ذیل اشاره کرد:
- بهره گیری از آبهای اصلاحی در خصوص آبیاری فضای سبز شهری و آبیاری زمینهای گلف
- استفاده از آب اصلاحی برای شست و شوی معابر، سطوح و کارواش
- راه اندازی دریاچههای مصنوعی
- پرورش ماهی
- استفاده زیست محیطی اعم از تغذیه باتلاق، مرداب و آبخوان
- بهره گیری صنعتی نظیر ساختن بتن، برجهای خنک کننده و سیستمهای خنک کننده
مزایای استفاده از بازچرخش پساب
استفاده از پساب حاصل از تصفیه فاضلاب، علاوه بر تامین بخشی از نیاز آبی در صنعت، حجم فاضلاب رها شده در محیط زیست را کاهش میدهد. این امر میتواند سبب حذف آلایندههای مضر ناشی از پساب در طبیعت گردد.
جالب است بدانید که سازمان بهداشت جهانی در مواردی نظیر افزایش جمعیت و ایجاد بحرانهای مرتبط با امنیت غذا، کاهش دسترسی مردم به آب شیرین و افزایش آلودگی زیست محیطی به موجب دفع نامناسب فاضلابها، استفاده از پساب را بلامانع برشمرده است.
مهمترین مزیتهای استفاده از بازچرخش پساب به شرح ذیل است:
- جلوگیری از ورود به پسابهای صنعتی به تالابها
- کاهش میزان استفاده از آب شیرین در بخشهای صنعتی و کشاورزی
- کمک به حاصلخیزی مزارع از طریق ورود مواد مغذی نظیر اکسیژن و فسفر به خاک کشاورزی
روشهای بازچرخش پساب
به طورکلی به موجب وجود تنوع در آلایندههای پساب صنعتی و بهداشتی روشهای متفاوتی برای تصفیه آب وجود دارد. لذا روشهای بازچرخش پساب یا بازیافت آب از فاضلاب تحت تاثیر نوع آلاینده و مواد معلق متغیر است.
در ادامه روشهای حذف رسوبات از فاضلاب را شرح خواهیم داد.
انعقاد شیمیایی
یکی از روشهای موثر برای حذف مواد معلق در پسابهای شیمیایی، بهره گیری از مواد منعقد کننده شیمیایی است. مواد منعقد کننده شیمیایی یا لخته سازی نوعی پلیمر به شمار میرود که با ورود به پساب سبب اتصال ذرات باردار خواهد شد. در طی این روند لختههایی از آلایندهای موجود در فاضلاب شکل میگیرد که ته نشین میشوند.
بهره گیری از مواد منعقد کننده در بازیافت آب از فاضلاب و لخته سازها کاربرد گستردهای دارد و قادر است به صراحت فلزات سنگین را حذف کند.
علاوه بر این، میتوان به منظور حذف رسوبات از فاضلاب از روشهایی نظیر اکسیداسیون و شناورسازی فاضلاب بهره گرفت. در روش شناورسازی فاضلاب برای اتصال ذرات معلق به حبابها و انباشته سازی بر روس سطح پساب عمل هوادهی به تصفیه خانه انجام میشود. این قبیل روشها با هدف حذف فلزات سنگین و ذرات موجود در پسابهای صنعتی کاربرد دارند.
از آنجایی که در پسابهای صنعتی و بهداشتی آلایندهای مختلفی نظیر ذرات جامد، معلق و باکتری وجود دارد، لذا بهتر است از روشهای دیگر بازگردانی آب بهره گرفته شود.
بهترین روشهای بازچرخش پساب شامل تصفیه فیزیکی آب، تصفیه شیمیایی و تصفیه بیولوژیکی پساب میشود.
تصفیه فیزیکی آب
تصفیه فیزیکی مرحله پیش تصفیه فاضلاب است که با هدف جمع آوری مواد جامد، ذرات و تکههای بزرگ انجام میشود. ممکن است در تصفیه فیزیکی از تجهیزاتی نظیر زوج توری و آشغالگیر مکانیکی بهره گرفته شود.
تصفیه شیمیایی
در اغلب موارد تصفیه شیمیایی به عنوان آخرین مرحله بازچرخش پساب محسوب میشود. در فرایند تصفیه شیمیایی، عمل گندزدایی به وسیله مواد شیمیایی متنوع اعم از کلر انجام میگردد. توجه داشته باشید که تصفیه شیمیایی بسته به نوع پساب انجام میشود.
تصفیه بیولوژیکی پساب
به طور مختصر تصفیه بیولوژیکی نقش بسزایی در بازیافت آب از فاضلاب ایفا میکند. این روش دارای تنوع گسترده در تجهیزات و روشهای کاربردی است.
در روش تصفیه بیولوژیکی پساب به منظور مصرف برخی از مواد آلی به وسیله میکروارگانیسمها از روشهایی نظیر لجن فعال، بهره گیری از باکتریهای هوازی و بیهوازی استفاده میشود. در واقع از آنجایی که برای تصفیه بیولوژیکی پساب از میکروارگانیسمهای هوازی یا بی هوازی بهر گرفته میشود، میتوان از روشهایی نظیر CSAS، MBR، SBR، EAAS و CMAS استفاده کرد.
بهتر است بدانید که در پایان اجرا تصفیه بیولوژیکی باید بازه زمانی کوتاهی به ته نشینی ذرات باقی مانده اختصاص داده شود. این قبیل ذرات در کف استخر به شکل لجن ته نشین میگردند و قسمتی از آن تخلیه میشود.
ترسیب پسابهای صنعتی
به روشهایی که با استفاده از مواد شیمیایی مختلف سعی دارند مواد معلق و فلزات سنگین موجود در پساب را به حالت جامد مبدل کنند و سبب ته نشینی آن گردند، ترسیب اطلاق میشود.
بالغ بر 30 الی 60 درصد از فلزات موجود در پساب را میتوان با اختصاص دهی زمان طولانی و بدون بهره گیری از مواد شیمیایی ته نشین کرد. با این حال اگر میخواهید روند ته نشینی مواد معلق را با سرعت بالاتری انجام دهید، میتوانید از موادی نظیر آهک، واکنش فریک کلراید، فروسولفات و زاج استفاده نمایید. با این قبیل روشها قدرت ته نشینی مواد حدود 90 درصد افزایش پیدا میکند.
بهتر است بدانید که با توجه به نوع فلزات موجود در پساب، نمکهای ترسیب و نوع مواد شیمیایی انتخاب میگردد.
شرکت بیسوکو با مشاوره، طراحی، ساخت و راه اندازی سیستم بازچرخش پساب برای استفاده در بخش های مختلف کمک شایانی در کاهش حجم فاضلاب رها شده به محیط کرده است؛ جهت مطالعه و مشاهده تجربه شرکت ما در این خصوص وارد لینک شوید.
